تاریخ برنامه : چهارشنبه 23 مهر 1388
ساعت حرکت : 12 شب از میدان آزادی تهران
نوع مسیر : پیاده روی در داخل غار
نوع برنامه : گلگشت
درجه فنی : عمومی
وسایل مورد نیاز : کلاه - کفش ورزشی مناسب - لباس گرم - بادگیر سبک

موقعیت جغرافیایی غار کتله خور :
غار عظیم و زیبای کتله خور در 165 کیلوتری جنوب باختری استان زنجان قرار گرفته که از طریق جاده آسفالته زنجان - سلطانیه - خدابنده - گرماب و از طریق جاده زنجان - بیجار - گرماب و همچنین از جاده همدان - کبوترآهنگ نیز قابل دسترسی است . این غار از شهر گرماب حدود 7 کیلومتر فاصله دارد .

عکس ماهواره ای مجموعه غار کتله خور

توضیحات عکس بالا :
در این عکس خط قهوه ای مسیری است که جی پی اس ثبت کرده است . ما از سمت راست این تصویر وارد مجموعه شدیم . در سمت راست پایین تصویر ۳ سوئیت مشاهده می کنید . اینها سوئیت هایی است که به میهمانان اختصاص داده اند تا در صورت لزوم شب را در آن سپری کنند . سمت بالای علامت ضربدر دهانه ورودی غار است و سمت پایین آن کافی شاپ و رستوران و نمازخانه و . . .  که در نزدیکی دهانه غار ساخته شده است . ( اینجا کلیک کنید تا تصاویر فوق را در سرویس نقشه گوگل مشاهده نمایید . )

وجه تسمیه غار :
غار کتله خور بر اساس بررسی های انجام گرفته معانی های مختلفی مثل : تپه خورشید ، روستای بدون خورشید و غیره که مناسبترین معنی بدست آمده یک کاربرد ترکی بوده که کتله به معنی پستی و بلندی و ناهمواری های داخل غار و خور به معنی راحتی و آسانی است که به صورت کلی به معنی پستی و بلندی های راحت و دنج می باشد . طبق نظریه های عکس و نقشه های زمین شناسی غار کتله خور در دل کوه ساقیزلو در آهکهای الیکومیوسن مربوط به دوران سوم زمین شناسی به وجود آمده و تقریباً حدود 30 میلیون سال می تواند قدمت داشته باشد .
سال پیدایش این غار برای اولین بار توسط انسان معلوم نمی باشد . ولی مردمان گرماب خود از سالها پیش به این غار رفت و آمد داشته و گفته های افراد مسن گرماب و اطراف که به گفته آنان پدران و بزرگان آنان نیز از رفت و آمد مردم منطقه به این غار تعریف می کردند . این موضوع را به اثبات رسانده است و همچنین داستانهایی از خود ساخته و پرداخته بودند و چندین بار اتفاق افتاده بود که از اهالی در این غار رفته و به هنگام برگشت نتوانسته بودند راه را پیدا کنند و بعد از چنر روز توسط اهالی گرماب پیدا شده بودند . دهانه ورودی غار کتله خور به صورت طاق مثلثی شکل به قطر 70 سانتی متر بوده که تنها راه دسترسی به داخل غار بوده و هست .
سیلاب یا رودخانه کوچکی که از جلوی ورودی غار رد میشده باعث شده بود که دهانه این غار کمی بالاتر و در دامنه کوه قرار بگیرد که بعداً این سیلاب از قسمتهای بالاتر منحرف گردیده است . این دهانه تا سال 1372 به صورت طبیعی بوده که از این سال توسط معاون عمرانی استانداری زنجان تعریض و بازگشایی گردید و در کاوشهای اولیه توسط این ارگان در حدود 15 متر اولیه مسیر به سمت چپ جدا می شده که به دهلیز کنار غار مربوط می شده که بعداً به موازی ورودی غار نیز راهی از بیرون به این دهلیز باز شد که الان به صورت سالن انتظار استفاده می شود . ورودی اولیه این دهلیز به منظور جلوگیری از آسیبهای احتمالی بسته شده است .
این مکان را افراد محلی یورت یری می گفته اند که به زبان ترکی به زندگی افراد یا آبا و اجداد اطلاق می شود که تعدادی اسکلت انسان و تکه های سفال قدیمی در این مکان پیدا شده و بر اساس بررسی های انجام گرفته متعلق به اواخر هزاره دوم قبل از میلاد می باشد . البته حتماً نمی توان گفت که افرادی آنجا زندگی می کرده اند زیرا شاید متعلق به افرادی می باشد که در این مکان گم یا دفن شده اند .
تشکیل غار برای اولین بار بر اثر نفوذ آب اسید دار و انحلال توده های آهک ایجاد شده که رگه های سفید رنگ کف همین آب در دیواره های طبقه اول که در بعضی قسمتها به صورت چند خط سفیدی بوده و نشان دهنده دفعات تخلیه آب به طبقات پایین می باشد و در مراحل بعدی زمین شناسی آب طبقه اول از قسمتهایی که قابل انحلال بوده و الان نیز به اصطلاح زمین شناسی که این مناطق تریبا بالا کشیده شده آب طبقه اول از قسمتهایی که قابل انحلال بوده و الان نیز به صورت پر نور نیز در کف دهلیزهای طبقه اول مشاهده می شود به قسمتهای پایین تخلیه گردیده و همین آبهای کربناته باعث انحلال آهکهای توده ای و تشکیل طبقات پایین گردیده است که همین اتفاق در طبقات پایین نیز افتاده است و هم اکنون این غار به صورت سه طبقه خشک و طبقه چهارم به بعد مسیرهایی نیز به صورت آب بوده و زمین شناسان احتمال تشکیل چهار طبقه دیگر را تا سفره آب زیرزمینی نیز داده اند که در سال 2003 میلادی حدود 30 کیلومتر از مسیر های متعدد غار توسط زمین شناسان آلمان و سوئیس نقشه برداری شده و از سال 72 تاکنون تقریباً 5/2 کیلومتر آن به صورت رفت و برگشت آماده بازدید شده است . که ورودی این غار تا سه راهی اول مسیر به حالت سینه خیز بوده و تمامی سقف و کف و دیواره های آن دستکاری و تعریض شده و بعد از سه راهی مذکور تا نصفه های حوضه بازدید فقط قسمتهایی از کف غار دستکاری گردید که رفته رفته دستکاری های داخل غار کم شده و به صورت طبیعی با نور پردازی های انجام گرفته قابل بازدید می باشد . این غار از لحاظ وسع دومین غار جهان و از لحاظ زیبایی اولین غار جهان شناخته شده است که کشت و گذار و دیدن پدیده های داخل غار اهم از دهلیز ها و گذرگاه ها و وجود ستونهای عظیم و وجود استلاگتیت ها ( چکنده ها ) استلاگمیتها ( چکیده ها) به رنگهای مختلف و تعدادی قندیلهای تو خالی و نیستانی که جزء کمیاب ترین قندیلها بوده و به لحاظ منحصر به فرد بودن جلوه ویژه ای به غار می دهند ، طرز تشکیل این نوع استلاکثیت ها با بقیه قندیلها فرق داشته که نظریه های مختلف زمین شناسی در این مورد به کار رفته است و یا این که استلاکتیت ها گاهی به سمتهای مختلف رشد کرده و در سقف غار بافتهایی زیبا پدید آورده است و در آمدن قندیلها به اشکال مختلف مثل شیر خوابیده ، پنجه شیر ، پای فیل ، لباسعروس ، قلعه شمع ، سگ شکاری ، دست شیطان ، نخل سوخته ، مریم مقدس ، دوجاوگر ، سفره عقد و عروس و داماد و گفته های زمین شناسان فوق از لحاظ پیدا نشدن انتهای غار وجود مسیر های دیگر این مهم را اثبات می کند . همچنین فسیلهایی نیز در داخل غار پیدا شده که چند مورد آن اسکلت جانورانی در کف بعضی از دهلیزهای غار بوده که از نظر گونه و سن شبیه به جانوران امروزی نبوده و متعلق به دوره های قبل می باشد که تشخیص کامل آن مستلزم بررسیهای لازم می باشد و چند مورد آن به صورت نا آگاهانه بوده باعث از بین رفتن سر این جانور شده است و فسیلهای دیگر وجود دو کفه ای ها را در این غار می توان گفت که نمونه ای از دو کفه ای ها به نام پکتن بوده که فقط متعلق به اواخر دوره سوم زمین شناسی می باشد و در برآورد سن غار نیز بسیار کمک کرده و اکنون تنها موجود داخل غار به علت نبودن تغذیه و نور کافی فقط خفاش می باشد .
در زمان غروب جهت تغذیه در ورودی غار رفت و آمد دارند . آب و هوای داخل غار در قسمتهای مختلف متفاوت می باشد . مثلاً در ورودی به دلیل چرخش هوا تا 400 متری به صورت تقریباً خنک بوده و از 11 درجه شروع و قسمتهای جلوتر که رطوبت به بالای 90 درصد می باشد به 24 درجه نیز می رسد و قندیلهای داخل غار در چند نوع بوده که بخشی به صورت گل کلم می باشد که در حال حاضر رشد ندارند . کلیه قندیلهای داخل غار حاصل رسوبات آهکی که در مرحله اول از برخورد آب اسید دار به آهک به حالت بی کربنات محلول بوده و بعد از گذشتن از لابه لای سنگ ها و طی کردن مسیرهای طولانی در سقف غار قرار گرفته و بعد از کم شدن فشار و از دست دادن دی اکسید کربن به صورت کربنات کلسیم در سقف غار استلاگتیتها تشکیل داده مقداری نیز رسوبات به کف غار چکیده و استلاگمیتها به موازات استلاگتیتها را تشکیل می دهند که بعد از رشد و به هم رسیدن این قنیلها پس از گذشت چندین سال ستونهای آهکی تشکیل می وند که برخی از این قندیلها در اثر داشتن ناخالصیها رنگهای مختلف به خود گرفته اند و آنهایی که ترکیبات همراه نداشته و یا کمتر دارند و به صورت بلورهای شیشه ای بسیار شفاف مشاهده می شوند قندیلهای گل کلمی به خاطر عدم رسوب گذاری رشد نداشته و قبلاً تشکیل هر میلی متر این نوع قندیلها 30 سال طول می کشیده است . ولی استلاگتیتها و استلاگمیتهای غار که قندیلهای قلمی و نیسانی از این نوع می باشد اکنون فعال بده و هر 7 سال یک میلیمتر آن تشکیل می شود . که البته این رقمها برآورد تقریبی می باشد زیرا رشد قندیلها به شرایط مانند قابل نفوذ یا غیر قابل نفوذ بودن سقف غار و غلظت بی کربنات محلول و سرعت آب و قابلیت سقف جهت نگهداری رسوبات و غیره بستگی دارد که امید است با در نظر گرفتن این مهم بازدید کنندگان محترم در حفظ و نگهداری و انقال آن به نسلهای دیگر کوشا باشند .
مجتمع غار کتله خور با امکاناتی چون سوئیتهای اقامتی ، سالن بزرگ و زیبای انتظار غرفه های عرضه صنایع دستی - مواد غذایی - فرهنگی - مخابرات - سوپر مارکت - کافی شاپ و امکانات دیگر . . .

فایل های قابل دریافت از قسمت دوم : ( اطلاعاتی در مورد غار کتله خور )
- فیلم های گزارش غار کتله خور

تاریخ برنامه : چهارشنبه 23 مهر 1388
ساعت حرکت : 12 شب از میدان آزادی تهران
نوع مسیر : پیاده روی در داخل غار
نوع برنامه : گلگشت
درجه فنی : عمومی
وسایل مورد نیاز : کلاه - کفش ورزشی مناسب - لباس گرم - بادگیر سبک 
قسمت اول این گزارش مربوط به مسیر حرکت ما تا مجموعه سیاحتی توریستی غار کتله خور می باشد و در قسمت های بعدی به شرح وضعیت غار می پردازم . شب ساعت حدود 12 بود که از میدان آزادی تهران به سمت غار کتله خور حرکت کردیم . همش 68 نفر بویدم . وسیله نقلیه اتوبوس بود ، در راه ترافیک سنگینی در حد فاصل تهران به کرج جریان داشت . ماشین ها میلی متری حرکت می کردند . فردا ، یعنی چهارشنبه روز شهادت امام رضا (ع) بود و تعطیل بود با پنجشنبه و جمعه ، سه روز تعطیلی پشت سر هم ایجاد شده بود و ملت همه راهی شمال شده بودند، خدا برکت بدهد به این تعطیلی ها .
به عوارضی کرج که رسیدیم ترافیک از بین رفته بود و اتوبان کرج به قزوین حسابی خلوت بود . اتوبوس ها هم تا عوارضی زنجان بی معطلی حرکت کردند . در عوارضی بیش از نیم ساعت معطل شدیم تا دوستان از سرویس های بهداشتی استفاده کنند . جمع کردن 68 نفر آدم واقعاً کار سختی بود . بیچاره راهنماهای ما کلی به دردسر افتاده بودند . هر چقدر به سمت زنجان نزدیکتر می شدیم هوا سردتر می شد . صبح ساعت 9 ما به غار کتله خور رسیدیم . دمای هوا هوا حسابی پایین بود و سوز سردی در محیط جریان داشت . از اتوبوس که پیاده شدم سریع کاپشن گرتکس را پوشیدم و سمت دهانه غار حرکت کردیم .
شرکت سیاحتی توریستی همیار زنگان مجری آماده سازی و بهره برداری از مجموعه غار کتله خور است . شرکت اقدام به ساخت سوئیتهای اقامتی ، سالن بزرگ و زیبای انتظار غرفه های عرضه صنایع دستی ، سوپر مارکت ، کافی شاپ و سایر ساختمان های مورد نیاز جهت اسکان و راحتی مسافران کرده است . در عکس ماهواره ای زیر می توانید ساختمان های مذکور را ببینید .
وقتی به دهانه غار رسیدیم ، با کمال تعجب دیدیم که هیچ یک از پرسنل در این مجموعه حضور ندارند ، از بدشانسی ما یکی از اتوبوس ها هم راه را اشتباه رفته بود و داشت به سمت همدان حرکت می کرد . معلوم نبود این راننده ها حواسشون کجا بود ! یک ساعتی معطل شدیم تا اتوبوس دوم برسد . در این اثنا چند تا از پرسنل مجموعه آمدند ، بعد از خوش آمد گویی درب سالن انتظار و کافی شاپ و نمازخانه را باز کردند . به نمازخانه رفتیم و سفره بزرگی پهن کردیم . 40 ، 50 تا نان سنگک از تهران تهیه کرده بودند و چند کیلو پنیر و کره محلی و چای میوه ، خبری از قند سر سفره نبود ، اینجا همه با قند مخالف بودند و چای را با نبات می خورند . چای میوه را یکی از دوستان تهیه کرده بود ، تحصیلات ایشان در زمینه گیاه پزشکی است ، واقعاً چای خوش طعمی بود .
در کنار غار سالن بزرگی وجود دارد که به آن سالن انتظار می گویند ، بازدید کنندگان در این سالن جمع می شوند تا به صورت گروهی توسط راهنما از غار بازدید کنند . این غار بسیار بزرگ است و بدون راهنما نمی توانید از آن بازدید کنید . سالن انتظار محوطه بسیار دیدنی است که ارتفاع سقف آن در حدود 7 - 8 متر می باشد . پرسنل می گفتند که اگر کسی بخواهد میتواند برای مجالس این سالن را اجاره نماید . سالن دارای سیستم نورپردازی و سیستم صوتی نیز هست . (فیلم کوتاهی که از سالن انتظار تهیه کرده ام را می توانید از اینجا ببینید .)
در کنار سالن درب اصلی ورودی غار قرار دارد . ورودی غار دوهزار و پانصد تومان است در صورتی که نامه از برخی ارگان های خاص داشته باشید و به طور دسته جمعی بروید این هزینه کاهش می یابد . در ابتدای ورود یک درب فلزی برای غار تعبیه شده است و انواع و اقسام تابلوهای هشدار دهنده در کنار درب نصب شده است . فیلم کوتاهی نیز از ورودی غار تهیه کرده ام که در اینجا قابل دسترسی است .
بعد از ورود به غار و طی مسافت کوتاهی درب دیگری قرار گرفته که پس از آن به وارد محوطه اصلی غار می شوید . نقاط مختلف غار بر اساس شکل ظاهری قندیل ها نامگذاری شده اند مثل : شیر خوابیده ، پنجه شیر ، پای فیل ، لباسعروس ، قلعه شمع ، سگ شکاری ، دست شیطان ، نخل سوخته ، مریم مقدس ، دوجاوگر ، سفره عقد و عروس و داماد این اشکال با نور پردازی های انجام شده تصاویر منحصر به فردی را برای عکاسی پدید آورده اند .