تاریخ برنامه : چهارشنبه 23 مهر 1388
ساعت حرکت : 12 شب از میدان آزادی تهران
نوع مسیر : پیاده روی در داخل غار
نوع برنامه : گلگشت
درجه فنی : عمومی
وسایل مورد نیاز : کلاه - کفش ورزشی مناسب - لباس گرم - بادگیر سبک

موقعیت جغرافیایی غار کتله خور :
غار عظیم و زیبای کتله خور در 165 کیلوتری جنوب باختری استان زنجان قرار گرفته که از طریق جاده آسفالته زنجان - سلطانیه - خدابنده - گرماب و از طریق جاده زنجان - بیجار - گرماب و همچنین از جاده همدان - کبوترآهنگ نیز قابل دسترسی است . این غار از شهر گرماب حدود 7 کیلومتر فاصله دارد .

عکس ماهواره ای مجموعه غار کتله خور

توضیحات عکس بالا :
در این عکس خط قهوه ای مسیری است که جی پی اس ثبت کرده است . ما از سمت راست این تصویر وارد مجموعه شدیم . در سمت راست پایین تصویر ۳ سوئیت مشاهده می کنید . اینها سوئیت هایی است که به میهمانان اختصاص داده اند تا در صورت لزوم شب را در آن سپری کنند . سمت بالای علامت ضربدر دهانه ورودی غار است و سمت پایین آن کافی شاپ و رستوران و نمازخانه و . . .  که در نزدیکی دهانه غار ساخته شده است . ( اینجا کلیک کنید تا تصاویر فوق را در سرویس نقشه گوگل مشاهده نمایید . )

وجه تسمیه غار :
غار کتله خور بر اساس بررسی های انجام گرفته معانی های مختلفی مثل : تپه خورشید ، روستای بدون خورشید و غیره که مناسبترین معنی بدست آمده یک کاربرد ترکی بوده که کتله به معنی پستی و بلندی و ناهمواری های داخل غار و خور به معنی راحتی و آسانی است که به صورت کلی به معنی پستی و بلندی های راحت و دنج می باشد . طبق نظریه های عکس و نقشه های زمین شناسی غار کتله خور در دل کوه ساقیزلو در آهکهای الیکومیوسن مربوط به دوران سوم زمین شناسی به وجود آمده و تقریباً حدود 30 میلیون سال می تواند قدمت داشته باشد .
سال پیدایش این غار برای اولین بار توسط انسان معلوم نمی باشد . ولی مردمان گرماب خود از سالها پیش به این غار رفت و آمد داشته و گفته های افراد مسن گرماب و اطراف که به گفته آنان پدران و بزرگان آنان نیز از رفت و آمد مردم منطقه به این غار تعریف می کردند . این موضوع را به اثبات رسانده است و همچنین داستانهایی از خود ساخته و پرداخته بودند و چندین بار اتفاق افتاده بود که از اهالی در این غار رفته و به هنگام برگشت نتوانسته بودند راه را پیدا کنند و بعد از چنر روز توسط اهالی گرماب پیدا شده بودند . دهانه ورودی غار کتله خور به صورت طاق مثلثی شکل به قطر 70 سانتی متر بوده که تنها راه دسترسی به داخل غار بوده و هست .
سیلاب یا رودخانه کوچکی که از جلوی ورودی غار رد میشده باعث شده بود که دهانه این غار کمی بالاتر و در دامنه کوه قرار بگیرد که بعداً این سیلاب از قسمتهای بالاتر منحرف گردیده است . این دهانه تا سال 1372 به صورت طبیعی بوده که از این سال توسط معاون عمرانی استانداری زنجان تعریض و بازگشایی گردید و در کاوشهای اولیه توسط این ارگان در حدود 15 متر اولیه مسیر به سمت چپ جدا می شده که به دهلیز کنار غار مربوط می شده که بعداً به موازی ورودی غار نیز راهی از بیرون به این دهلیز باز شد که الان به صورت سالن انتظار استفاده می شود . ورودی اولیه این دهلیز به منظور جلوگیری از آسیبهای احتمالی بسته شده است .
این مکان را افراد محلی یورت یری می گفته اند که به زبان ترکی به زندگی افراد یا آبا و اجداد اطلاق می شود که تعدادی اسکلت انسان و تکه های سفال قدیمی در این مکان پیدا شده و بر اساس بررسی های انجام گرفته متعلق به اواخر هزاره دوم قبل از میلاد می باشد . البته حتماً نمی توان گفت که افرادی آنجا زندگی می کرده اند زیرا شاید متعلق به افرادی می باشد که در این مکان گم یا دفن شده اند .
تشکیل غار برای اولین بار بر اثر نفوذ آب اسید دار و انحلال توده های آهک ایجاد شده که رگه های سفید رنگ کف همین آب در دیواره های طبقه اول که در بعضی قسمتها به صورت چند خط سفیدی بوده و نشان دهنده دفعات تخلیه آب به طبقات پایین می باشد و در مراحل بعدی زمین شناسی آب طبقه اول از قسمتهایی که قابل انحلال بوده و الان نیز به اصطلاح زمین شناسی که این مناطق تریبا بالا کشیده شده آب طبقه اول از قسمتهایی که قابل انحلال بوده و الان نیز به صورت پر نور نیز در کف دهلیزهای طبقه اول مشاهده می شود به قسمتهای پایین تخلیه گردیده و همین آبهای کربناته باعث انحلال آهکهای توده ای و تشکیل طبقات پایین گردیده است که همین اتفاق در طبقات پایین نیز افتاده است و هم اکنون این غار به صورت سه طبقه خشک و طبقه چهارم به بعد مسیرهایی نیز به صورت آب بوده و زمین شناسان احتمال تشکیل چهار طبقه دیگر را تا سفره آب زیرزمینی نیز داده اند که در سال 2003 میلادی حدود 30 کیلومتر از مسیر های متعدد غار توسط زمین شناسان آلمان و سوئیس نقشه برداری شده و از سال 72 تاکنون تقریباً 5/2 کیلومتر آن به صورت رفت و برگشت آماده بازدید شده است . که ورودی این غار تا سه راهی اول مسیر به حالت سینه خیز بوده و تمامی سقف و کف و دیواره های آن دستکاری و تعریض شده و بعد از سه راهی مذکور تا نصفه های حوضه بازدید فقط قسمتهایی از کف غار دستکاری گردید که رفته رفته دستکاری های داخل غار کم شده و به صورت طبیعی با نور پردازی های انجام گرفته قابل بازدید می باشد . این غار از لحاظ وسع دومین غار جهان و از لحاظ زیبایی اولین غار جهان شناخته شده است که کشت و گذار و دیدن پدیده های داخل غار اهم از دهلیز ها و گذرگاه ها و وجود ستونهای عظیم و وجود استلاگتیت ها ( چکنده ها ) استلاگمیتها ( چکیده ها) به رنگهای مختلف و تعدادی قندیلهای تو خالی و نیستانی که جزء کمیاب ترین قندیلها بوده و به لحاظ منحصر به فرد بودن جلوه ویژه ای به غار می دهند ، طرز تشکیل این نوع استلاکثیت ها با بقیه قندیلها فرق داشته که نظریه های مختلف زمین شناسی در این مورد به کار رفته است و یا این که استلاکتیت ها گاهی به سمتهای مختلف رشد کرده و در سقف غار بافتهایی زیبا پدید آورده است و در آمدن قندیلها به اشکال مختلف مثل شیر خوابیده ، پنجه شیر ، پای فیل ، لباسعروس ، قلعه شمع ، سگ شکاری ، دست شیطان ، نخل سوخته ، مریم مقدس ، دوجاوگر ، سفره عقد و عروس و داماد و گفته های زمین شناسان فوق از لحاظ پیدا نشدن انتهای غار وجود مسیر های دیگر این مهم را اثبات می کند . همچنین فسیلهایی نیز در داخل غار پیدا شده که چند مورد آن اسکلت جانورانی در کف بعضی از دهلیزهای غار بوده که از نظر گونه و سن شبیه به جانوران امروزی نبوده و متعلق به دوره های قبل می باشد که تشخیص کامل آن مستلزم بررسیهای لازم می باشد و چند مورد آن به صورت نا آگاهانه بوده باعث از بین رفتن سر این جانور شده است و فسیلهای دیگر وجود دو کفه ای ها را در این غار می توان گفت که نمونه ای از دو کفه ای ها به نام پکتن بوده که فقط متعلق به اواخر دوره سوم زمین شناسی می باشد و در برآورد سن غار نیز بسیار کمک کرده و اکنون تنها موجود داخل غار به علت نبودن تغذیه و نور کافی فقط خفاش می باشد .
در زمان غروب جهت تغذیه در ورودی غار رفت و آمد دارند . آب و هوای داخل غار در قسمتهای مختلف متفاوت می باشد . مثلاً در ورودی به دلیل چرخش هوا تا 400 متری به صورت تقریباً خنک بوده و از 11 درجه شروع و قسمتهای جلوتر که رطوبت به بالای 90 درصد می باشد به 24 درجه نیز می رسد و قندیلهای داخل غار در چند نوع بوده که بخشی به صورت گل کلم می باشد که در حال حاضر رشد ندارند . کلیه قندیلهای داخل غار حاصل رسوبات آهکی که در مرحله اول از برخورد آب اسید دار به آهک به حالت بی کربنات محلول بوده و بعد از گذشتن از لابه لای سنگ ها و طی کردن مسیرهای طولانی در سقف غار قرار گرفته و بعد از کم شدن فشار و از دست دادن دی اکسید کربن به صورت کربنات کلسیم در سقف غار استلاگتیتها تشکیل داده مقداری نیز رسوبات به کف غار چکیده و استلاگمیتها به موازات استلاگتیتها را تشکیل می دهند که بعد از رشد و به هم رسیدن این قنیلها پس از گذشت چندین سال ستونهای آهکی تشکیل می وند که برخی از این قندیلها در اثر داشتن ناخالصیها رنگهای مختلف به خود گرفته اند و آنهایی که ترکیبات همراه نداشته و یا کمتر دارند و به صورت بلورهای شیشه ای بسیار شفاف مشاهده می شوند قندیلهای گل کلمی به خاطر عدم رسوب گذاری رشد نداشته و قبلاً تشکیل هر میلی متر این نوع قندیلها 30 سال طول می کشیده است . ولی استلاگتیتها و استلاگمیتهای غار که قندیلهای قلمی و نیسانی از این نوع می باشد اکنون فعال بده و هر 7 سال یک میلیمتر آن تشکیل می شود . که البته این رقمها برآورد تقریبی می باشد زیرا رشد قندیلها به شرایط مانند قابل نفوذ یا غیر قابل نفوذ بودن سقف غار و غلظت بی کربنات محلول و سرعت آب و قابلیت سقف جهت نگهداری رسوبات و غیره بستگی دارد که امید است با در نظر گرفتن این مهم بازدید کنندگان محترم در حفظ و نگهداری و انقال آن به نسلهای دیگر کوشا باشند .
مجتمع غار کتله خور با امکاناتی چون سوئیتهای اقامتی ، سالن بزرگ و زیبای انتظار غرفه های عرضه صنایع دستی - مواد غذایی - فرهنگی - مخابرات - سوپر مارکت - کافی شاپ و امکانات دیگر . . .

فایل های قابل دریافت از قسمت دوم : ( اطلاعاتی در مورد غار کتله خور )
- فیلم های گزارش غار کتله خور